هما ناطق،
نویسنده، پژوهشگر و استاد تاریخ دانشگاه سوربن، دیده از جهان فرو بست
او که
پدرش نیز تحصیلاتش را در اروپا گذرانده بود، تصمیم گرفت راه پدر را پیش بگیرد. در سال
۱۳۳۳ دبیرستانش به پایان رسید و از طرف دولت فرانسه بورسیه شد و به پاریس رفت تا «ادبیات»
بخواند. اما علاقه او به تاریخ سبب شد تا ادبیات را رها کند و رشته تاریخ را ادامه
دهد. خانم ناطق مدرک کارشناسی ارشد و دکترای خود را در دانشگاه سوربن دریافت کرد.تحقیقات او که در زمان تحصیل در دورهی دکترا بیشتر پیرامون
احوال و تفکرات «سید جمالالدین اسد آبادی» بود، در سال ۱۹۶۹ رسالهی دکترای خود را
با نام « اسلام مدرن و سید جمال الدین اسد آبادی» به صورت کتاب و با کمک «مرکز پژوهشهای
علمی فرانسه» منتشر کرد. ناگفته نماند که
ناطق بعدها از موضع گیری های خود در ابتدای انقلاب سخت پشیمان شده بود. به عنوان نمونه
وی در یکی از تجمعات اعتراضی زنان به حجاب اجباری در ابتدای انقلاب چنین گفته بود:
عنوان کردن مساله زن در این برهه از مبارزه یک مساله انحرافی است. ما نباید در این
شرایط مسالهای به نام مساله زن داشته باشیم! یک بار چیزی در مورد حجاب گفتند و بعد
هم پس گرفتند بنابراین برای این مساله نباید درگیری ایجاد کنیم باید با مجاهدین همراه
باشیم حتی اگر روسری به سر کنیم بشرط آنکه ما بدانیم به نام ما توطئه نمیشود و نظام
شاهنشاهی برگردانده نمیشود. (کیهان۲۱ اسفند ۵۷ شماره ۱۰۶۵۹ صفحه)
هما ناطق
در سال ۱۳۱۳ در شهر ارومیه به دنیا آمد. در کودکی به همراه خانواده به تهران نقل مکان
کرد و دوران تحصیل ابتدایی را در مدرسه فیروزکوهی و متوسطه را در دبیرستان انوشیروان
دادگر و سپس در نوربخش گذراند.
هما ناطق
که پیشینهی سیاسی در خانواده داشت و پدر بزرگش ( میرزا جواد ناطق) از روحانیون مبارز
و مشروطه خواه بود، در فرانسه به عضویت «کنفدراسیون دانشجویان» درآمد و فعالیتهای
سیاسی خود را آغاز کرد.
خانم ناطق
در سال ۱۳۴۷ به ایران بازگشت و ابتدا در «موسسهی مطالعات اقتصادی» که مرتبط با تحصیلاتش
نبود و علاقهای هم به آن نداشت مشغول به کار شد.
در آن
زمان رییس دانشکدهی ادبیات دانشگاه تهران «سید حسن نصر» بود، او که کتاب هما ناطق
(اسلام مدرن و سید جمالالدین اسد آبادی) را خوانده بود، درخواست استخدام او را در
دانشگاه مطرح کرد.
به این
ترتیب هما ناطق از سال ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۹ در دانشگاه تهران به تدریس تاریخ پرداخت. در همین
سالها و با توجه به اینکه خانم ناطق پیش از اینکه به دانشکده تاریخ سوربون بپیوندد
سالها ادبیات فرانسه خوانده بود، در دانشکده تربیت معلم تهران نیز استاد ادبیات سده
نوزده فرانسه شد.
پس از
انقلاب سال ۱۳۵۷ و به دنبال آن اجرای پروژهی «انقلاب فرهنگی» نظام جمهوری اسلامی،
هما ناطق در سال ۱۳۵۹ به پاریس بازگشت تا دانشجویان داخل کشور از این منبع علمی بی
بهره بمانند. پس از بازگشت ابتدا مدتی را به تشویق غلامحسین ساعدی برای تحقیق دربارهی
رابطه ایران و عثمانی و روسیه پرداخت و سپس با پروژه تاریخ شفاهی هاروراد همکاریاش
را آغاز کرد.
ناطق در
سال ۱۳۶۳ به عنوان استاد تماموقت در آموزشکده مطالعات ایرانشناسی دانشگاه سوربن نوین
فرانسه مشغول به کار شد.
از هما
ناطق آثار بسیاری به جا مانده که از جمله میتوان به «آیین بابی»، «کارنامه و زمانهی
میرزا رضای کرمانی»، «کارنامهی فرهنگی فرنگی در ایران» و «حافظ، خنیاگری، می و شادی»،
اشاره کرد.
سرانجام
همای ناطقِ تاریخِ ایران در تاریخ ۱۲ دی ماه ۱۳۹۴ شمسی دیده از جهان فروبست.
خبرهاي
ما را در كانال «صداي دانشگاهيان ايران ، بر روي تلگرام دنبال كنيد
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر